Μέθοδος Adeli – Εισαγωγή

Βάσει των μεθοδολογικών προτάσεων σχετικά με τον τρόπο χρήσης του Κοστουμιού Adeli παράλληλα με άλλες τεχνικές αποκατάστασης για ασθενείς με διαφόρων ειδών εγκεφαλική παράλυση, από τον Καθηγητή ΟΛΕΓΚ Β. ΜΠΟΓΚΝΤΑΝΟΦ, Γενικό Διευθυντή του Ινστιτούτου Ιατρικής Αποκατάστασης, Αγία Πετρούπολη.

Το βάρος στην αρχή της θεραπείας με το κοστούμι Adeli είναι ελάχιστο και αυξάνεται σταδιακά από συνεδρία σε συνεδρία ανάλογα με την κατάσταση του ασθενή. Η διάρκεια της θεραπείας αυξάνεται σταδιακά από 25-30 λεπτά στην αρχή της σειράς των συνεδριών έως 45-90 λεπτά στο τέλος (συμπεριλαμβανομένων των διαλειμμάτων για ξεκούραση). Πριν από κάθε συνεδρία με το κοστούμι Adeli ο κάθε ασθενής περνάει από μία διαδικασία προετοιμασίας. Ο σκοπός αυτής της προθέρμανσης είναι να γίνουν λιγότερο έντονα τα αντανακλαστικά στάσης-τόνου που θα δουλευτούν στο θεραπευτικό πρόγραμμα Adeli.

Προετοιμασία για τη θεραπεία με Κοστούμι Adeli

Σε αυτό το προπαρασκευαστικό στάδιο συνίσταται να προβείτε στα ακόλουθα:
Όταν η κατάσταση είναι ήπιας μορφής, χρειάζεται να χαλαρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο οι σπαστικοί μύες και να τονωθούν οι υποτονικοί μύες (ακόμη και με διάφορα είδη μασάζ, όπως γενικό μασάζ, τμηματικό μασάζ, μασάζ νευρικών απολήξεων, κλπ., μετα-ισομετρική χαλάρωση, θεραπεία με σκέδαση, κλπ.) σε συνδυασμό με διορθωτική φαρμακευτική αγωγή και με ομοιοπαθητική και ομοτοξικολογική θεραπεία.
Όταν η κατάσταση είναι σοβαρή ή αρκετά σοβαρή, οι ανωτέρω διαδικασίες πρέπει να συνοδεύονται από σειρά ενεργειών μικρο-πόλωσης του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης ή/και σειρά νευροπεπτιδίων αργινίνης-βασοπρεσίνης, δηλαδή στόχος είναι πάνω απ’ όλα η βελτίωση της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου, η εξομάλυνση της ανταλλαγής φλοιού-υποφλοιού και των επιδράσεων στους υπερακάνθιους, η ενεργοποίηση της τροφικής διαδικασίας στο νευρικό σύστημα και η αύξηση της ανάπτυξης των νευρώνων.

Σε κάθε περίπτωση, συνίσταται σειρά συνεδριών ψυχολογικής διόρθωσης με ψυχολόγο για να έχει το παιδί (και οι γονείς του) περισσότερα κίνητρα και να δει από τη σωστή οπτική γωνία τη θεραπεία και το επιθυμητό αποτέλεσμα. Παρόλο που οι παθητικές κινήσεις είναι βασικές στην εξάσκηση με το Κοστούμι Adeli, πρέπει να ενσωματωθούν στις ασκήσεις με στόχο τη διαχείριση των προσωπικών στοιχείων μίας μοναδικής κινητικής ενέργειας. Βοηθούν στην κινητική ανάπτυξη και στις οπτικές αισθήσεις του κινητικού συνόλου που βρίσκεται σε εξέλιξη, στην καθυστέρηση επακόλουθων αντιδράσεων και στην ανάπτυξη μεμονωμένων και ζευγαρωτών κινήσεων.

Συνεδρίες Θεραπείας με το Κοστούμι Adeli

Όταν βρίσκεστε στο βασικό στάδιο της αποκατάστασης με χρήση Κοστουμιού Adeli, πρέπει να έχετε τους ακόλουθους στόχους:

  1. εξομάλυνση του μυικού τόνου (διόρθωση των αντανακλαστικών στάσης-τόνου)
  2. διόρθωση των λανθασμένων δομών του μηχανισμού στήριξης και κίνησης (άκρα, μέρη σπονδυλικής στήλης και άλλα)
  3. βελτίωση κινητικότητας αρθρώσεων
  4. διαχείριση αδυναμίας (υποτροφία, ατροφία) μεμονωμένων μυικών ομάδων
  5. διαμόρφωση αντιδράσεων προδόμου και αντιβαρύτητας και στατικής-δυναμικής σταθερότητας (ισορροπία και χωρικός προσανατολισμός)
  6. βελτίωση αίσθησης μυός-άρθρωσης (κιναισθητική και ιδιοδεκτικότητα) και αισθήσεων αφής
  7. βελτίωση γενικής στήριξης άκρων και στήριξης των μεμονωμένων μερών τους
  8. ανάπτυξη δεξιότητας χεριών (διαχείριση μικρής κινητικότητας)
  9. βελτίωση λειτουργιών καρδιοαγγειακού, αναπνευστικού και άλλων συστημάτων

Δεδομένου ότι η παιδική κινητική ανάπτυξη επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη του λόγου, των πνευματικών αντιδράσεων, της νόησης και των συστημάτων ανάλυσης και ότι η μεγάλη προσαγωγός ροή ενεργοποιεί τις κεντρικές δομές του εγκεφάλου, είναι σημαντικό να παρατηρούμε πώς αναπτύσσεται ο λόγος υπό διαχείριση κινητικότητας, πώς διαμορφώνεται η αντίληψη του χώρου και του χρόνου και πώς αναγνωρίζονται διάφορες φυσικές ιδιότητες υλικών και πραγμάτων κατά τη θεραπεία με το Κοστούμι Adeli.

Κατά την εξάσκηση των κινητικών λειτουργιών, είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη την αρχή της οντογενετικής ακολουθίας. Η σειρά με την οποία διαμορφώνονται οι κινήσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένη: ξεκινώντας από το κεφάλι, από τα ανώτερα μέρη του κορμού, προς τα κατώτερα μέρη και από τον κορμό προς τα άκρα. Δεν είναι διόλου απαραίτητο η μία λειτουργία να φτάσει στην τελειότητα πριν να προβούμε στην εξάσκηση της άλλης. Ο λόγος για αυτό είναι ότι, ακόμη και όταν ο άνθρωπος αναπτύσσεται κανονικά, μία πιο περίπλοκη δραστηριότητα συνήθως λαμβάνει χώρα πρν να τελειοποιηθεί η προηγούμενη. Όλων των ειδών οι δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της όρθιας στάσης και του περπατήματος, πρέπει να γίνονται αντικείμενο εξάσκησης παράλληλα και πρέπει να γίνονται προσπάθειες για τη δημιουργία ενός προτύπου για τη δυναμική ακολουθία της κινητικής ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Για παράδειγμα όσο περισσότερο αποκτά ο ασθενής τις συνήθειες του καθίσματος, της όρθιας στάσης και του περπατήματος, τόσο περισότερη προσοχή θα έπρεπε να δίνεται στην εξάσκηση ισορροπίας και συντονισμού.

Οι μεμονωμένες κινήσεις δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο ξεχωριστής εξάσκησης για μεγάλο διάστημα, ιδιαίτερα εάν το παιδί δεν μπορεί να τις πραγματοποιήσει με κανονικό συντονισμό. Εάν γίνει αυτό, μπορεί να διαμορφωθεί ένα παθολογικό πρότυπο κίνησης και η ανάπτυξη της γενικής κινητικής δραστηριότητας μπορεί να καθυστερήσει. Είναι σημαντική η αποφυγή κινήσεων που είναι πιο πιθανό να κάνουν τα παθολογικά αντανακλαστικά πιο ενεργά και τους μύες πιο σπαστικούς.

Σειρές διορθωτικών ασκήσεων με το Κοστούμι Adeli – Α

Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι ασκήσεις με το Κοστούμι Adeli πρέπει να ξεκινούν με την ανάπτυξη της σωστής κινητικής δομής σε ξαπλωτή στάση. Σε κάθε άσκηση, πρέπει πάντα να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην αναχαίτιση λανθασμένης συγκινησίας και συνεργίας και στη στάση του κεφαλιού.

Είναι σημαντικό να εξασκείται πρώτα η στάση του κεφαλιού, προκειμένου να γίνει διαχείριση των αντιδράσεων ανόρθωσης. Αυτό ισχύει επειδή κανονικά οι κινήσεις και η όρθια στάση του κορμού αναπτύσσονται με κεφαλοουριαία κατεύθυνση. Όταν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος ανάσκελα, πρέπει να μάθει να σηκώνει και να γυρίζει το κεφάλι. Αυτό θα βοηθήσει, σε μετέπειτα στάδιο, να μάθει να γυρίζει, να κάθεται χωρίς βοήθεια και να αλληλεπιδρά ενεργά με το περιβάλλον. Έπειτα όταν είναι ξαπλωμένος μπρούμυτα ο ασθενής, πρέπει να μάθει σταδιακά να κρατάει το κεφάλι του και να τεντώνει το μέρος της σπονδυλικής στήλης στο ύψος του στήθους. Όταν εμφανίζονται στον λαιμό τονικά αντανακλαστικά (ασύμμετρα και συμμετρικά), η στάση των άκρων, όπως ορίζεται από την αλλαγή στον τόνο των καμπτήρων και εκτατήρων, εξαρτάται και από τη στάση του κεφαλιού. Για να απαλλαχτούμε από αυτή τη λανθασμένη δομή, είναι πολύ σημαντικό να εκπαιδεύσουμε το παιδί στην ικανότητα μεμονωμένων κινήσεων του κεφαλιού και των άκρων χωρίς βοήθεια (με εξάσκηση κινήσεων του κεφαλιού ενώ τα άκρα είναι σταθερά και αντίστροφα).

Όταν το κεφάλι και το άνω μέρος του κορμού είνια ίσια, η καμπτική σπαστικότητα των χεριών μειώνεται, διότι τα τονικά αντανακλαστικά του λαιμού και του λαβύρινθου καθυστερούν. Με την εξάσκηση της ικανότητας στήριξης στα χέρια μπορούμε να τονώσουμε τις κινήσεις των ποδιών, πρώτα στα κοντινά και έπειτα στα πιο απομακρυσμένα σημεία τους. Με περαιτέρω εξάσκηση στήριξης στις παλάμες μπορούμε να μάθουμε στο παιδί να στέκεται και να μπουσουλάει στηριγμένο στα χέρια και τα γόνατα. Παράλληλα με την ανάπτυξη της στηρικτικής αντίδρασης των χεριών, προωθείται η αντίδραση όρθωσης των ώμων και γίνεται εκπαίδευση των αντιδράσεων ισορροπίας.

Έπειτα έρχονται οι κινήσεις αποκατάστασης στην άρθρωση του γοφού. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να σιγουρευτούμε ότι η λεκάνη είναι συμμετρική και η οσφυική χώρα της σπονδυλικής στήλης έχει ήπια λόρδωση. Συνήθως παρουσιάζονται ασθενείς λειτουργίες του γοφού όπως η έκταση, η εξωτερική περιστροφή και ο έλεγχος σταθερότητας. Από όλους τους εκτατήρες του γοφού, ο πλέον καταβεβλημένος είναι ο μεγάλος γλουτιαίος. Όταν παραμένει εκτεταμένος για μεγάλο διάστημα, η λειτουργία του, που είναι η συστολή, πλήττεται σε μεγάλο βαθμό. Όποτε παρατηρούνται λανθασμένες στάσεις και καμπτικές συνεργίες, οι ασκήσεις έκτασης γοφού πρέπει να διεξάγονται με το πόδι λυγισμένο στην άρθρωση του γόνατου σε ορθή γωνία, με το πηγούνι στηριγμένο. Η βελτίωση της λειτουργίας συστολής του μεγάλου και μεσαίου γλουτιαίου βοηθάει στη σωστή όρθια στάση του κορμού. Στην αρχή εξασκείται ο γοφός στην έκταση, το λύγισμα και την εξωτερική περιστροφή πριν να προβούμε στην εξάσκηση της έκτασης του γοφού. Όταν η αίσθηση του μυός παρουσιάζει συνεχείς ενοχλήσεις, πρέπει να εισάγουμε σε κάθε στάδιο της εξάσκησης κάποιες ασκήσεις με στόχο την αποκατάστασή του.

Σειρές διορθωτικών ασκήσεων με το Κοστούμι Adeli – Β

Το επόμενο στάδιο (ή το πρώτο στάδιο εάν είναι ήπιο το πρόβλημα) είναι η εξάσκηση της καθιστής στάσης. Το πιο σημαντικό εδώ είναι να μάθει ο ασθενής να διατηρεί τη σωστή στάση με το κεφάλι, τους ώμους και τη λεκάνη σε συμμετρική θέση. Για να μπορέσει ο ασθενής να καθίσει, πρέπει να λειτουργούν καλά η αντίδραση ισορροπίας και η αντίδραση πρoστασίας των χεριών. Στην εξάσκηση αυτών των συνηθειών χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη διόρθωση παθολογικών στάσεων, γιατί αυτές μπορούν να δυσκολέψουν τον ασθενή στην αποκατάσταση της ικανότητας του καθίσματος και να οδηγήσουν στην ανάπτυξη δευτερογενών παραμορφώσεων και συσπάσεων. Είναι σημαντικό να γίνεται εξάσκηση των κινητικών συνηθειών παράλληλα με τη διόρθωση των λανθασμένων στάσεων του κορμού και των άκρων. Αφού το παιδί μάθει να κάθεται διατηρώντας ισορροπία στηριζόμενο στα χέρια, πρέπει να αρχίσει να εξασκείται στην αντίδραση ισορροπίας χωρίς στήριξη στα χέρια και, σε μετέπειτα στάδιο, να συνεχίσει να το κάνει αυτό κάνοντας παράλληλα διάφορες άλλες κινήσεις, αναπηδώντας κλπ.

Το να κάνει ελεύθερες κινήσεις με τα χέρια βοηθάει στο να μένει σταθερός ο κορμός όσο είναι καθιστός ο ασθενής. Συνεπώς αξίζει τον κόπο να αρχίσουμε την εξάσκηση διάφορων συνηθειών διαχείρισης χεριών, καθώς και κινήσεων λεπτού συντονισμού (Είναι χρήσιμο να χειρίζεται με τα χέρια οικιακά αντικείμενα που βρίσκονται σε κάποιο ράφι ή να περνάει από λαβύρινθο μεταβαλλόμενης περιπλοκότητας με αισθητήρα ή να προσομοιώνει μεμονωμένες κινήσεις του δείκτη χτυπώντας τον σε επιφάνεια κλπ.). Για να λειτουργούν καλύτερα οι μύες και για να εξασκηθούν τα άνω και κάτω άκρα για την εκτέλεση συντονισμένων κινήσεων, είναι βασικό να ελέγχουμε το βάρος που σηκώνει και τον παλμό του ασθενή κατά τις ασκήσεις με το Κοστούμι Adeli.

Αφού τελειώσουν οι ασκήσεις που έχουν ως στόχο τη σταθερότερη στάση του κεφαλιού και του κορμού, τη διόρθωση των λανθασμένων στάσεων των κάτω άκρων και μεγαλύτερης ευελιξίας των αρθρώσεων, μπορούμε να προχωρήσουμε σε ασκήσεις ελέγχου όρθιας στάσης.

Είναι σημαντικό να εξασκηθεί ο ασθενής να πατάει ομοιόμορφα τα πόδια και να φροντίζει να διατηρεί τον έλεγχο όρθιας στάσης, ενώ διατηρεί τις αντιδράσεις ισορροπίας. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξάσκηση των αντιδράσεων ισορροπίας, διότι χωρίς αυτές θα ήταν αδύνατο να λάβει όρθια στάση και να αρχίσει να περπατάει. Η εξάσκηση στη σωστή στάση γίνεται πρώτα σε όρθια στάση με στήριγμα και μετά γυρίζει ο κορμός, λυγίζουν τα πόδια στις αρθρώσεις του γοφού και του γόνατου, τεντώνει το πόδι, εκτελούνται εξωτερικές και εσωτερικές περιστροφές, εκτελούνται διάφορες κινήσεις με το ένα χέρι (με το άλλο χέρι στο στήριγμα). Έπειτα οι ίδιες κινήσεις πρέπει να γίνουν στην όρθια στάση χωρίς βοήθεια ή στήριγμα (αλλά δίπλα στο στήριγμα). Για να είναι πιο σταθερό το πάτημα, είναι χρήσιμες κάποιες άλλες ασκήσεις, όπως το να στέκεται όρθιος στο κέντρο του δωματίου χωρίς στήριγμα, να στέκεται με τα μάτια κλειστά, να εκτελεί κινήσεις με τα χέρια, το κεφάλι και τον κορμό σε όρθια στάση.

Στην εξάσκηση του περπατήματος ο ασθενής πρέπει να εξασκηθεί στα ακόλουθα:

  1. να κρατάει το κεφάλι και τον κορμό στη σωστή όρθια θέση σε σχέση με το στήριγμα
  2. να μετακινεί το κέντρο βάρους του άνω μέρους του κορμού στο πόδι στο οποίο στηρίζεται
  3. να μετακινεί το πόδι στο οποίο δεν στηρίζεται
  4. να τοποθετεί το πόδι στη σωστή στάση στο τέλης της φάσης μετακίνησης του ποδιού
  5. να μπορεί να παραμένει όρθιος, ενώ στηρίζεται στο κάθε πόδι διαδοχικά
  6. να κατανείμει το βάρος του σώματος εξίσου στα δύο πόδια
  7. να ελέγχει την κίνηση και τον ρυθμό.

Πρώτα από όλα το παιδί πρέπει να μάθει να περπατάει στηριγμένο. Σε αυτό το στάδιο ανάπτυξης της χωροκινητικής αντίδρασης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βοήθεια του παιδιού το χέρι του εκπαιδευτή, παράλληλες μπάρες, ένα σκοινί, δεκανίκια ή οτιδήποτε άλλο. Όμως είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη ότι, εάν αυτά τα βοηθήματα χρησιμοποιηθούν στο περπάτημα για μεγάλο διάστημα, το παιδί μπορεί να αρχίσει να φοβάται μήπως πέσει, οπότε θα δυσκολευτεί να μάθει να περπατάει χωρίς στήριγμα. Είναι καλύτερα να χρησιμοποιηθούν τα στηρίγματα μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα, στην αλλαγή από την όρθια στάση στο περπάτημα. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη του σωστού διασκελισμού. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να δουλέυονται προσεκτικά τα μεμονωνμένα στοιχεία του βηματισμού, όπως η μετατόπιση του βάρους στη φτέρνα, έπειτα σε όλο το πόδι, μετά στα δάχτυλα και, τέλος, στο σήκωμα όλου του ποδιού.

Αφού το παιδί μάθει να περπατάει εντελώς μόνο του, πρέπει να βελτιωθούν οι δεξιότητες μετακίνησης με την εξάσκηση του μήκους του βήματος, με περπάτημα σε διαφορετικούς ρυθμούς, με ξαφνικό ξεκίνημα και σταμάτημα κατ’ εντολή, με περπάτημα με στροφές και εκτέλεση άλλων ασκήσεων.